ارزهای رمزنگاری‌شده وعده می‌دهند که پول و پرداخت‌ها را در سراسر جهان در دسترس همه افراد (در هر کجای دنیا که باشند) قرار می‌دهند. جنبش امور مالی باز (Open Finance) یا امور مالی غیرمتمرکز (DeFi) این وعده را یک قدم پیش برده است. برای هر سرویس مالی که امروز مورد استفاده قرار می‌دهید، یک گزینه جایگزین جهانی را تصور کنید که در آن، پس‌اندازها، وام‌ها، معامله‌ها، بیمه و موارد دیگر با یک تلفن‌ هوشمند و اتصال به اینترنت در دسترس همه افراد جهان قرار دارد.

در حال حاضر امکان این کار در بلاک‌چین‌های قراردادهای هوشمند، مانند قرارداد هوشمند اتریوم وجود دارد. «قراردادهای هوشمند» برنامه‌هایی هستند که روی بلاک‌چینی اجرا می‌شوند که در صورت تحقق شرایط خاصی، می‌توانند به‌صورت خودکار به اجرا درآیند. این قراردادهای هوشمند به توسعه‌دهندگان ‌امکان می‌دهند تا عملکردهای بسیار پیچیده‌تری را نسبت به ارسال و دریافت ارزهای رمزنگاری‌شده فراهم کنند. این برنامه‌ها همان چیزی هستند که ما آن‌ها را سیستم‌های غیرمتمرکز یا dapp می‌نامیم.

می‌توانید یک سیستم‌ غیرمتمرکز را به‌صورت اپلیکیشنی در نظر بگیرید که به‌جای این‌که توسط یک فرد، نهاد یا شرکت ساخته و کنترل شود، بر اساس یک تکنولوژی غیرمتمرکز ساخته شده است. (به این کلمه عادت کنید، dapp یا سیستم غیرمتمرکز، از این‌جا به بعد زیاد از آن استفاده خواهیم کرد.)

در حالی ‌که شاید برخی از این مفاهیم فوق‌مدرن و آینده‌گرایانه باشند، مانند وام‌های خودکار که بدون وجود یک بانک به‌صورت واسطه، مستقیما از طریق مذاکره بین دو غریبه در نقاط مختلف جهان مبادله می‌شوند، امروزه بسیاری از این سیستم‌های غیرمتمرکز وجود دارند. به‌عنوان مثال سیستم‌های غیرمتمرکز DeFi وجود دارند که به شما امکان می‌دهند استیبل کوین (ارزهای رمزنگاری‌شده که ارزش آن‌ها به دلار آمریکا گره خورده است) را ایجاد کنید، پول خود را وام بدهید و از ازرهای رمزنگاری‌شده خود سود به‌دست آورید، وام بگیرید، مبادله یک دارایی را با دارایی دیگر انجام دهید، به یک دارایی اضافه یا از آن کم کرده و استراتژی‌های سرمایه‌گذاری خودکار و پیشرفته را اجرا کنید.

امور مالی غیرمتمرکز

قرارداد هوشمند اتریوم

چه چیزی سیستم‌های غیرمتمرکز DeFi را از بانک‌های سنتی یا همتایان وال استریت آن متمایز می‌کند؟ در ادامه این مطلب از کوین نیک پاسخ سوال‌های شما در مورد DeFi را خواهیم داد. با ما همراه باشید.

  • در اصل، عملکرد این کسب‌وکارها توسط یک موسسه و کارمندان آن اداره نمی‌شود: در عوض این قوانین به‌صورت کد (یا قرارداد هوشمند، همان‌طور که در بالا اشاره شد) نوشته شده‌اند. هنگامی‌ که این قرارداد هوشمند در بلاک‌چین قرار داده می‌شود، سیستم‌های غیرمتمرکز DeFi می‌توانند خود را با مداخله جزئی انسانی (هرچند که در عمل توسعه‌دهندگان معمولا با استفاده از نسخه‌های جدید یا رفع اشکال‌ها، سیستم‌های غیرمتمرکز را نگه‌ می‌‌دارند) اجرا کنند.
  • این کد در بلاک‌چین کاملا شفاف است و هرکسی می‌تواند آن ‌را بررسی کند: این امر باعث ایجاد نوع متفاوتی از اعتماد در میان کاربران می‌شود، زیرا هرکسی این فرصت را دارد که عملکرد قرارداد را بفهمد یا اشکال‌هایی را در آن پیدا کند. کلیه فعالیت‌های معامله‌ها هم برای همه عمومی و قابل مشاهده هستند. اگرچه شاید سوال‌هایی مربوط به حریم خصوصی را به وجود آورد، معامله‌ها به‌صورت پیش‌فرض دارای نام مستعار هستند، یعنی مستقیما با هویت واقعی شما مرتبط نیستند.
  • سیستم‌های غیرمتمرکز از روز اول طراحی شده‌اند تا جهانی باشند: خواه شما در تگزاس باشید یا تانزانیا، به خدمات و شبکه‌های امور مالی غیرمتمرکز به‌صورت یکسان دسترسی دارید. البته ممکن است مقررات محلی اعمال شوند، اما از نظر فنی اکثر اپلیکیشن‌های امور مالی غیرمتمرکز با یک اتصال اینترنتی در دسترس همه افراد قرار دارند.
  • «عدم نیاز به مجوز» برای ایجاد، «عدم نیاز به مجوز» برای مشارکت: هرکس می‌تواند اپلیکشن‌های امور مالی غیرمتمرکز را بسازد و هر فردی می‌تواند از آن‌ها استفاده کند. برخلاف امور مالی امروزی، هیچ حساب کاربری با فرم‌های طولانی و وقت‌گیر وجود ندارد. کاربران از کیف پول‌های رمزنگاری‌شده خود مستقیما با قراردادهای هوشمند تعامل دارند.
  • تجربه کاربری انعطاف‌پذیر: رابط کاربری سیستم غیرمتمرکز خاصی را دوست ندارید؟ مشکلی نیست. شما می‌توانید از رابط کاربری شخص ثالث استفاده کنید یا رابط کاربری خودتان را بسازید. قراردادهای هوشمند مانند یک API باز هستند که هرکسی می‌تواند برای آن یک برنامه ایجاد کند.
  • قابلیت تغییر و پذیرش تعامل: برنامه‌های جدید امور مالی غیرمتمرکز می‌توانند ساخته شده یا با ترکیب سایر محصولات امور مالی غیرمتمرکز مانند قطعه‌های لگو سرهم شوند. به‌عنوان مثال استیبل کوین‌ها، صرافی‌های غیرمتمرکز و بازارهای پیش‌بینی می‌توانند با هم ترکیب شوند تا محصولات کاملا جدیدی را تشکیل دهند.

در حال حاضر، امور مالی غیرمتمرکز یکی از سریع‌ترین بخش‌های در حال رشد در رمزنگاری است. ناظران صنعت، کشش را با یک متریک جدید و منحصربه‌فرد تحت عنوان «ETH قفل‌شده در امور مالی غیرمتمرکز» اندازه می‌گیرند. در زمان نوشتن آن، کاربران بیش از ۶۰۰ میلیون دلار ارز رمزنگاری‌شده را در این قراردادهای هوشمند واریز کرده‌اند.

کنجکاو شدید؟ بگذارید نگاهی دقیق‌تر به چند مورد از برنامه‌های محبوب امور مالی غیرمتمرکز بیندازیم که می‌توانید امروز امتحان کنید. برای اتصال به این سیستم‌های غیرمتمرکز به یک کیف پول ارز رمزنگاری‌شده با یک مرورگر dapp داخلی (مانند کیف پول کوین بیس) نیاز دارید. همچنین می‌توانید با انتخاب گزینه کیف پول کوین بیس (Coinbase Wallet) و اسکن یک کد QR، از بیشتر این سیستم‌های غیرمتمرکز روی دسکتاپ خود استفاده کنید.

سیستم‌های غیرمتمرکز تازه شروع به‌کار کرده‌اند، بنابراین کاربران امور مالی غیرمتمرکز باید در مورد محصولات و خدمات جدید آن‌ها تحقیق کنند. مانند هر کد رایانه‌ای، قراردادهای هوشمند می‌توانند در برابر خطاهای برنامه‌نویسی ناخواسته و هک‌های مخرب آسیب‌پذیر باشند.

سکه با ثبات قیمت و بانک ذخیره غیرمتمرکز: MakerDAO

Maker یک پروژه استیبل کوین است که در آن هر استیبل کوین (موسوم به DAI) به دلار آمریکا گره خورده و توسط یک وثیقه به‌صورت رمزنگاری پشتیبانی می‌شود. استیبل کوین‌ها، قابلیت برنامه‌نویسی رمزنگاری را بدون نوسان‌های ارزهای رمزنگاری‌شده «سنتی» مانند بیت‌کوین یا اتریوم فراهم می‌کنند.

شما می‌توانید استیبل کوین DAI خود را در سیستم غیرمتمرکز Maker Oasis ایجاد کنید. اگرچه Maker می‌خواهد یک بانک ذخیره غیرمتمرکز باشد، اما چیزی بیش از یک پروژه استیبل کوین است. افرادی که یک توکن جداگانه اما مرتبط دارند، MKR، می‌توانند در مورد تصمیم‌های مهمی مانند هزینه پایداری رأی دهند (مشابه نحوه رأی‌گیری کمیته بازار آزاد ذخیره فدرال در مورد نرخ بودجه‌ فدرال).

یکی دیگر از سکه‌های باثبات با معماری متفاوت، سکه (USD (USDC است که در آن هر توکن USDC توسط یک دلار آمریکا پشتیبانی می‌شود که در یک حساب بانکی حسابرسی‌شده از آن نگه‌داری می‌کنند.

قرض‌گرفتن و قرض‌دادن: ترکیبی

قراداد ترکیبی، قرض‌گرفتن و قرض‌دادن مبتنی بر بلاک‌چین است. شما می‌توانید ارز رمزنگاری‌شده خود را قرض بدهید و از آن سود ببرید؛ یا شاید برای پرداخت اجاره یا خرید مواد غذایی نیاز به مقداری پول داشته باشید، اما آیا پول شما در سرمایه‌گذاری‌های رمزنگاری‌شده قرار دارد. می‌توانید ارز رمزنگاری‌شده خود را به عنوان وثیقه در قرارداد هوشمند ترکیبی واریز کرده و در عوض آن وام بگیرید. قرارداد ترکیبی به‌صورت خودکار با وام‌گیرندگان و وام‌دهندگان هماهنگ است و نرخ بهره را به‌طور پویا بر اساس عرضه و تقاضا تنظیم می‌کند. دیگر سیستم‌های غیرمتمرکز محبوب برای وام‌دادن یا قرض‌گرفتن، Dharma و dYdX هستند.

صرافی خودکار توکن: Uniswap

Uniswap یک صرافی رمزنگاری‌شده است که به‌طور کامل بر اساس قراردادهای هوشمند عمل می‌کند و به شما امکان می‌دهد توکن‌های رایج را مستقیما از کیف پول خود معامله کنید. این صرافی با صرافی‌هایی مانند کوین بیس متفاوت است که ارز رمزنگاری‌شده شما را برایتان ذخیره کرده و کلیدهای شخصی را برای حفظ امنیت نگه‌داری می‌کند. Uniswap یک مکانیسم ابتکاری موسوم به ایجاد بازار خودکار را مورد استفاده قرار می‌دهد تا به‌صورت خودکار معامله‌های نزدیک به قیمت بازار را تسویه کند. علاوه بر معامله، هر کاربر می‌تواند با ذخیره ارز رمزنگاری‌شده در قرارداد Uniswap و به‌دست‌آوردن سهمی از هزینه‌های مبادله، به یک فراهم‌کننده نقدینگی تبدیل شود. به این کار «ادغام (Pooling)» گفته می‌شود.

سایر پلتفرم‌های محبوب صرافی غیرمتمرکز (DEX) شامل 0x ، AirSwap ، Bancor ، Kyber ، IDEX ، Paradex و Radar Relay  هستند. همه این صرافی‌ها، معماری متفاوتی دارند.

صرافی خودکار توکن: Uniswap

صرافی غیرمتمرکز (DEX)

بازارهای پیش‌بینی: Augur

آگور (Augur) یک پروتکل پیش‌بینی غیرمتمرکز بازار است. با آگور، می‌توانید به نتیجه رویدادها رأی دهید، مگر این‌که با افزودن یک ارزش به رأی‌تان، خود را «در معرض منافع و مضرات» قرار دهید. پلتفرم‌های پیش‌بینی بازار مانند آگور و Guesser در حال ظهور هستند، اما دیدگاهی را نسبت به آینده ارائه می‌دهند که کاربران می‌توانند با بهره‌مندی از خرد جمعی، پیش‌بینی‌های بهتری را انجام دهند.

دارایی‌های مصنوعی: Synthetix

سینتتیکس پلتفرمی است که به کاربران امکان می‌دهد نسخه‌های مصنوعی دارایی‌هایی مانند طلا، نقره، ارزهای رمزنگاری‌شده و ارزهای سنتی مانند یورو را ایجاد و مبادله کنند. دارایی‌های مصنوعی توسط وثیقه‌هایی پشتیبانی می‌شوند که در قراردادهای سینتتیکس قفل شده‌اند.

بازی‌های پس‌انداز بدون ضرر: PoolTogether

قابلیت سازگاری امور مالی غیرمتمرکز باعث می‌شود که امکانات جدید آن نامحدود باشند. PoolTogether یک بازی بدون ضرر است که در آن شرکت‌کنندگان، استیبل کوین DAI را در ظرفی واریز می‌کنند. در پایان هر ماه، یک شرکت‌کننده خوش‌شانس، تمام سودهای کسب‌شده را برنده شده و بقیه، وجوه اولیه خود را پس می‌گیرند.

مرحله بعدی برای امور مالی غیرمتمرکز چیست؟

از زمان آغاز تمدن بشری، پول و امور مالی به یک شکل یا به‌صورت متفاوت در جریان بوده‌اند. ارز رمزنگاری‌شده آخرین نماد دیجیتال است. در سال‌های آینده، شاید شاهد این باشیم که هر سرویس مالی که در سیستم فیات امروزی از آن استفاده می‌کنیم، برای اکوسیستم رمزنگاری بازسازی ‌شود. قبلا شاهد صدور و تبادل دارایی، قرض‌گرفتن، وام‌دادن، امانت‌داری و مشتقات ساخته‌شده برای رمزنگاری بودیم. مرحله بعدی چیست؟

اولین نسل از drapp امور مالی غیرمتمرکز به‌عنوان یک محافظ به وثیقه متکی هستند، یعنی شما باید ارز رمزنگاری‌شده را در اختیار داشته باشید و آن ‌را به‌عنوان وثیقه بگذارید تا ارزهای رمزنگاری‌شده بیشتری را قرض بگیرید. قرض‌ها و وام‌های ناامن سنتی، بیشتر باید به یک سیستم هویتی تکیه کنند تا وام‌گیرندگان بتوانند اعتبار خود را تقویت کرده و قدرت قرض‌گرفتن خود را افزایش دهند؛ دقیقا مانند امتیازهای SSN و FICO امروزی. اما بر خلاف هویت و سیستم‌های اعتباری امروزی، یک هویت غیرمتمرکز باید هم جهانی و هم حافظ حریم خصوصی باشد.

همچنین در فضای بیمه شاهد نوآوری هستیم. بسیاری از وام‌های امور مالی غیرمتمرکز امروزی بیش از حد وثیقه دارند (به این معنی‌ که وام‌ها به‌دلیل مانده نقدی خالصی که پس از بازپرداخت باقی می‌ماند، ذاتا امن به‌نظر می‌رسند)، اما بخش غیرقابل پیش‌بینی برای DeFi، آسیب‌پذیری قراردادهای هوشمند است. اگر یک هکر، اشکالی در کد منبع آزاد را در سیستم غیرمتمرکز بیابد و از آن بهره‌برداری کند، میلیون‌ها دلار می‌تواند در یک لحظه تخلیه شود. تیم‌هایی مانند نکسوس میوچوال (Nexus Mutual) در حال ایجاد بیمه‌های غیرمتمرکز هستند که باعث می‌شوند کاربران در صورت هک‌شدن قراردادهای هوشمند، آسیبی نبینند.

روند دیگری که شاهد آن هستیم، تجربه کاربری بهتر است. اولین نسل از سیستم‌های غیرمتمرکز توسط علاقه‌مندان به بلاک‌چین برای طرفداران آن ساخته شده است. این سیستم‌های غیرمتمرکز با نمایش امکانات جدید و هیجان‌انگیز امور مالی غیرمتمرکز، کار بسیار خوبی انجام دادند که قابلیت استفاده آن‌ را بالا برده‌اند. آخرین برنامه‌های امور مالی غیرمتمرکز در مورد اولویت‌بندی طراحی و سهولت استفاده به منظور جذب منابع مالی باز برای طیف گسترده‌تری از مخاطبین است.

مرحله بعدی برای امور مالی غیرمتمرکز چیست؟

بلاک‌چین (DAO)

در آینده، انتظار داریم که کیف پول‌های رمزنگاری‌شده، پورتالی برای همه فعالیت‌های دارایی دیجیتالی شما باشند، دقیقا مانند یک مرورگر اینترنت که پورتال شما برای اخبار و اطلاعات جهان است. یک داشبورد را تصور کنید که نه تنها دارایی‌های شما را نشان می‌دهد، بلکه مقدار دارایی را به نمایش می‌گذارد که شما در پروتکل‌های مختلف مالی باز، وام‌ها، استخرها و قراردادهای بیمه قفل کرده‌اید.

در سراسر اکوسیستم امور مالی غیرمتمرکز، ما شاهد یک حرکت به سمت عدم تمرکز حکومت و تمرکززدایی در تصمیم‌گیری هم هستیم. با وجود کلمه «غیرمتمرکز» در DeFi، امروزه بسیاری از پروژه‌ها دارای کلیدهایی برای توسعه‌دهندگان هستند تا بتوانند سیستم‌های غیرمتمرکز را خاموش یا غیرفعال کنند. این کار برای فراهم‌‌آوردن امکان به‌روزرسانی‌های آسان و قطع اضطراری در صورت وجود خطای کد انجام شده است. با این‌ حال، هرچه این کدها بیشتر از قبل مورد آزمایش قرار گیرند، این انتظار بیشتر می‌شود که توسعه‌دهندگان از این سوئیچ‌های پنهانی دست بکشند. جامعه امور مالی غیرمتمرکز در حال آزمایش روش‌هایی است که به سهام‌داران اجازه می‌دهد تا با استفاده از سازمان‌های خودمختار غیرمتمرکز مبتنی بر بلاک‌چین (DAO)، به تصمیم‌ها رأی دهند.

در این صورت در سیستم باز اقتصادی یک جادو اتفاق میفتد؛ رمزنگاری، پول را به‌صورت آنلاین می‌آورد و وقتی نوبت عملکرد پول می‌رسد، شاهد یک جهش کوانتومی خواهیم بود. این فرصتی نادر است تا از ابتدا شاهد شکوفایی یک صنعت کاملا جدید باشیم. فضای امور مالی غیرمتمرکز، ابتدا سعی می‌کند خودش را به صنعت خدمات مالی امروزی برساند. اما با گذشت زمان، هنگامی ‌که قدرت ایجاد خدمات مالی برای هر فردی امکان‌پذیر شود ‌که می‌تواند کد بنویسد، این‌که حتی بدانیم چه نوآوری‌هایی ایجاد خواهند شد، دشوار به‌نظر می‌رسد.